धावती लाईफस्टाईल, कामाच्या बदललेल्या वेळा, टेन्शन, फोनचा अतिवापर यासारख्या गोष्टींमुळे आपल्या झोपचे चक्र बदलून गेले आहे हे आपण नाकारणार नाही. आपल्या चांगल्या आरोग्यासाठी किमान ७-८ तासांची झोप ही आवश्यक आहे. परंतु या बिघडलेल्या, बदललेल्या झोपेच्या चक्रामुळे आरोग्यावर उलट परिणाम होतो. निद्रानाश, चिडचिड, पित्त यासारख्या समस्या जाणवू लागतात. कामावर याचा परिणाम होतो, लक्ष लागत नाही. म्हणून जशी बाकी गोष्टींसाठी आपण स्वच्छ्ता पाळतो, hygiene पाळतो तसच झोपेसाठीसुद्धा ती पाळली पाहिजे ज्याला ' sleep hygiene ' म्हटले जाते. Sleep hygiene म्हणजे काय तर चांगल्या, पुरेश्या झोपेसाठी काही गोष्टी जाणीवपूर्वक करणे, काही नियम पाळणे, चांगल्या सवयी लावून घेणे. हे नियम कोणते ते पाहू...
१. झोपेची निश्चित वेळ ठरवणे: चांगल्या झोपेसाठी त्याची निश्चित वेळ ठरवणे खूप आवश्यक आहे. समजा आपली झोपायची वेळ १० असेल तर आपण त्याआधी आपली बाकीची काम आवरून झोपी गेले पाहिजे. बऱ्याचदा काही गोष्टी होतात, emergency असतात ज्यामुळे ही वेळ मागे पुढे होऊ शकते. पण आपला जास्तीत जास्त प्रयत्न हा असला पाहिजे की आपण ठरलेल्या वेळेत झोपी जाऊ.
२. चहा, कॉफीचे सेवन कमी करणे : बऱ्याच लोकांना झोपेच्या आधी चहा, कॉफी प्यायची सवय असते. परंतु याने आपली झोप कमी होते. कॅफेनचे अतिरिक्त सेवन आपल्या झोपेवर परिणाम करते. म्हणून याचे सेवन कमी केलं पाहिजे. याउलट झोपयच्या आधी गरम दूध घेतल्याने चांगली झोप लागते.
३. झोपेच्या ठिकाणचा वापर फक्त झोपेसाठी: आपण ज्या गोष्टीचा जसा वापर करतो मेंदूला तशीच सवय लागते. त्यामुळे बेडवर बसून खाणे, वाचणे, काम करणे, काहीतरी बघत बसणे असं न करता त्याचा वापर फक्त झोपण्यासाठी केला पाहिजे. झोपेच्या ठिकाणचा वापर फक्त झोपेसाठी असला पाहिजे आणि तिथे शांतता असली पाहिजे.
४. गरम पाण्याने अंघोळ आणि व्यायाम : झोपायच्या आधी गरम पाण्याने अंघोळ केल्यास शरीर आणि मन शांत होते, रिलॅक्स होते आणि झोपदेखील लागते, तसेच हलका व्यायाम केल्यानेदेखील चांगली झोप लागायला मदत होते.
५. स्क्रीनचा वापर कमी : झोपताना स्क्रीनचा वापर केला तर त्याने झोपेच्या समस्या जाणवतात. म्हणून मोबाईल फोन आणि लॅपटॉप झोपण्याच्या सुमारे 30 मिनिटे आधी बंद करावेत आणि खोलीबाहेर ठेवावेत.
अश्या चांगल्या सवयी आपण लावून घेतल्या तर नक्की आपली sleep cycle सुधारायला मदत होईल.
Comments
Post a Comment